پنجاب دے کھیتی سنکٹ وچ دلت مزدور عورت

Navsharan
    

پنجاب دے کھیتی سنکٹ وچ دلت مزدور عورت  

نویں کھیتی قانوناں نوں رد کرن دی منگ نے بھارت دے وِکاس ماڈل وچ کھیتی دا بھوِکھ کیہ ہووے دا سوال سنگھرشی پِیڑاں وچ کھول دِتا ہے۔پر ایس سنکٹ دیاں کئی ڈھکیاں پرتاں ہن جو ہالی کھولیاں جانیاں باقی ہن۔سنگھرشاں اندر چلدیاں بحثاں نے ایہہ وی صاف کر دِتا ہے کہ کِسانی سنکٹ لاہے وند قیمتاں،اتے قرضے دیاں پنڈاں تک سیمت نہیں،ایہہ کھیتی دیاں زمیناں اُتے قبضے اتے کھیتی دی ہوند نال جُڑیا سوال وی ہے۔ ایس دے نال ہی جُڑیا سوال ہے کہ کھیتی دے بھوِکھ نال زمین توں وانجھے رکھے گئے کھیت مزدور وی جُڑے ہن،اتے نال ہی جُڑیا ہے دلت کھیت مزدور عورتاں دا بھوِکھ۔کسانی سنکٹ ساڈے پورے سماج تے نسُور بن کے اُگ چُکا ہے اتے ایس دی پیڑ دلت مزدور عورتاں وی جھل رہیاں ہن۔

اج کھیتی زمینی سنبندھاں وچ تیزی نال آ رہے بدلا اتے ڈویلپمنٹ پروجیکٹاں دی وجہ نال زمین دی ورتوں وی بدل رہی ہے۔بہت تھاواں تے کِساناں دیاں نِجی زمیناں پروجیکٹاں تھلے آ رہیاں ہن اتے اوہ جائز معاوضے تے وٹاویں زمین لئی جدوجہد وی کر رہے ہن۔پر نویں دھکے جا رہے زمین پراپتی قانون،اتے  شاملاٹ اتے پنچائیتی زمیناں اُتے اُدیوگ ستھاپت کرن لئی قانون وچ سودھاں نال پینڈو دلت ورگ دا پِنڈاں دا اک تہائی شاملاٹ زمیناں تے بولی دین دے حق تے وی ڈونگھا اثر پئے رہیا ہے۔پِنڈ وچ روزگار دے وسیلے اتے زمیناں گھٹن نال کھیت مزدور ہمیشہ واسطے دیہاڈی دار مزدوروچ تبدیل ہو چُکے ہن۔آدمی شہراں وچ دیہاڑیاں کرن تے مجبور ہن تے مگر رہ جاندیاں ہن مزدور عورتاں کِسے طریقے ڈنگ ٹپاون نوں۔

کھیت مزدور عورتاں واسطے روزگار دی بے حد کمی ہے۔ساڈے سروے دسدے ہن کہ پنجاب وچ عورت کھیت مزدور نوں سال بھر وچ ودھ توں ودھ 150 دیہاڑیاں دا کھیتی اندرلا کم مِلدا ہے تے اوستن دیہاڑی سرکاری نِیُون تَم اُجرت توں کِتے تھلے مِلدی ہے۔ایہہ دیہاڈی مزدور مرد نوں مِلدی دیہاڑی توں وی گھٹ ہے۔ایسے لئی مزدور عورتاں بہت ہی گھٹ اُجرت والے،ہڈ بَھن ویں،ماڑے موٹے کِیتیاں وچ ہی پیسیاں جا رہیاں نیں۔ اوہناں دے کیتیاں دا نِگونا مُل ہے کیوں کہ گوہا کُوڑا،پشواں دی سانبھ سنبھال تے صاف صفائی بھاویں ہڈ بھن ویں مزدوری ہے پر ایس نوں گھر دے کم دا وِستار ہی سمجھیا جاندا ہے،جو عورت دے حصے آیا ہے پر ایس دا مزدور منڈی وچ کوئی مُل نہیں۔ہر مزدور عورت،مزدور منڈی وچ ایس کسر نال داخل ہوندی ہے تے دلت مزدور عورت ایس دے نال اپنی جات دی کسر وی جھلدی ہے۔دلت عورتاں دے کم دی قیمت اینی گھٹ چُکی ہے کہ مزدور منڈی وچ اوس دی حیثیت بہت نِگُنی رہ گئی ہے۔زمین اتے ہور وسیلیاں دے مالکاں دی بھیڑی نظر،اشلیل بول،جنسی حملے،زمین مالکاں دی انھی ودھدی طاقت،اتے مزدور عورتاں دی کُھری حیثیت اتے نگھردی حالت دا ہی نتیجہ ہے۔دلت عورت دے سماجک نِگھاردا اِک چِنتاجنک اُداہرن ”وادیاں نوں اصل وچ لیاونا 2030دے ایجنڈے وچ لِنگ سمانتا“ناں دی سنیکت راشٹر دی رپورٹ وچ ساہمنے آیا ہے2018  دی ایہہ رپورٹ کہندی ہے کہ بھارت وچ دلت عورت دی اوسطاً عُمر اُچ جاتی دیاں عورتاں توں 14.6سال گھٹ ہے۔ایس انکڑے نوں اسیں کیویں سمجھدے ہاں؟کون کھا گیا ہے دلت عورتاں دی عمر تے ۴۱ سال ۶ مہینے؟کیوں سرکار جواب دِہ نہیں کیوں نیتی گھڑیاں نوں شرم نہیں آوندی؟ کیوں ساڈا سماج شرمندہ نہیں؟

دلت کھیت مزدور عورتاں سچ مچ کسے دے چِت چیتے نہیں۔ہرے انقلاب دے آن نال کھیت مزدور عورتاں نال کیہ بیتی،اوہناں دے روزگار دے وسیلے کیویں الوپ ہو گئے،اوہ گزاراہ کیویں کر رہیاں نیں،دلت بچیاں دی سکھیا اتے اگے ودھن دے کیہ راہ ہن،کسے نیتی گھاڑے جاں سرکار نے نہ ایہہ سوال پُچھے اتے نہ کوئی حیلے کڈھے۔پر ایس دا مطلب ایہہ نہیں کہ ایہہ سوال اُٹھے ہی نہیں۔پنجاب وچ ایہہ سوال لوک جمہوری سبھیا چارک اتے سیاسی پِڑھاں وچ پوری طرحاں کھولے۔ایہہ سنت رام اُداسی دیاں کِوتاواں تے گیتاں،چ گونجے جیہنے مزدور دھیاں تے گیت سِرجے،وگدے نک،چُنیاں اکھاں تے کریڑے دنداں نوں اپنے گیتاں وچ شامل کیتا،اتے سورج نوں وِہڑیاں وچ لنگھدے رہن دا ہوکا دِتا۔ایہہ گُرشرن سنگھ دے ناٹکاں راہیں سامنے آئے۔ایہہ سوال مزدور یونیناں دے حوالیاں وچ اُبھرے۔

حال وچ دلت عورتاں دا جات آدھارت جِنسی تشدد، بھوں تے ہور وسیلیاں توں بے دخلی،سوئے مان نوں سٹ،اتے زمین پراپتی ورگے مسلے،جتھے بندک ٹاکرے دا آدھار بنے ہن۔ایہناں سارے گھولاں نال دلت مزدور عورت تے خاص کر کے نویں پیڑھی نے سیاسی پِڑ وچ دستک دِتی ہے۔نودیپ کور تے راجویر کور ورگیاں بہادر نوجوان عورتاں حق انصاف دی جنگ وچ شامل ہوئیاں ہن۔اج لوڑ ہے کہ دلت عورت دا سندربھ اتے اوس دے کیتے نال جُڑیاں منگاں جیویں شاملاٹ زمین اتے نِیون تم اُجرت دا برابر حق،کھیت مزدوری دیاں واجب دراں گھر پاؤن لئی زمین،مزدور،خودکُشیاں لئی معاوضے اتے لینڈ سیلنگ ایکٹ ادھین زمین دی مُڑ ونڈ،مزدور کسان گھول اندر ایمانداری نال کھولیاں جان اتے اُٹھائیاں جان۔شانامتے موجود کسان گھول وچوں اُبھرے اِک نوے سماج دی کلپنا ایہناں منگاں نال سِدھے طور تے جُڑی ہے۔

نَوشرن